ROLA DRUGICH IZB PARLAMENTÓW
PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
W SPRAWACH UNII EUROPEJSKIEJ
W ŚWIETLE REGULACJI
KRAJOWYCH I UNIJNYCH
Anna PUDŁO
Niniejsza publikacja ukazuje problematykę roli drugich izb parlamentów państw członkowskich w sprawach UE. Dotychczas w literaturze przedmiotu jedynie w niewielkim stopniu zajęto się kwestią dwuizbowości parlamentu państwa członkowskiego w kontekście spraw UE i przekształceń kompetencji parlamentu ze względu na członkostwo państwa w UE. Lukę tą znakomicie wypełnia niniejsza praca.
Autorka w poszczególnych rozdziałach ukazuje nowe elementy funkcji europejskiej drugiej izby parlamentu państwa członkowskiego w świetle regulacji UE, które obejmują postanowienia traktatów, protokołów, deklaracji oraz praktykę. W szczegółowej analizie poddaje również kwestię współpracy drugich izb parlamentów państw członkowskich z parlamentami innych państw członkowskich oraz współpracy drugich izb parlamentów państw członkowskich z Parlamentem Europejskim i innymi instytucjami UE w sprawach dotyczących Unii Europejskiej. Koncentruje się również na przekształceniu roli i nowych kompetencji Senatu RP w sprawach UE, koncentrując się na omówieniu podstaw prawnych, mechanizmów oraz procedur, które umożliwiają Senatowi współdziałanie w sprawach UE.
Spis treści
Rozdział 1
Regulacje unijne odnoszące się do roli drugich izb parlamentów państw członkowskich
1.1. Uwagi wstępne
1.2. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień traktatów ustanawiających Wspólnoty
1.3. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu z Maastricht, Traktatu z Amsterdamu, Traktatu z Nicei i Traktatu konstytucyjnego
1.3.1. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu z Maastricht
1.3.2. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu z Amsterdamu
1.3.3. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej
1.3.4. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu z Nicei
1.3.4.1. Dyskusja nad „finalite” projektu europejskiego
1.3.4.2. Rola drugiej izby parlamentu państwa członkowskiego w dyskusji podczas Konferencji Międzyrządowej 2000
1.3.4.3. Postanowienia Traktatu z Nicei
1.3.4.4. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w okresie postnicejskim
1.3.5. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu konstytucyjnego
1.3.5.1. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w pracach Konwentu Europejskiego
1.3.5.1.1. Udział przedstawicieli drugich izb parlamentów państw członkowskich w pracach Konwentu
1.3.5.1.2. Wyniki obrad Konwentu w sprawie pozycji drugich izb parlamentów państw członkowskich
1.3.5.2. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu konstytucyjnego
1.3.5.2.1. Projekt Konwentu i obrady Konferencji Międzyrządowej 2003/2004
1.3.5.2.2. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu nr 1
1.3.5.2.3. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu nr 2
1.3.5.3. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle innych postanowień Traktatu konstytucyjnego
1.4. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Traktatu z Lizbony
1.4.1. Odrzucenie Traktatu konstytucyjnego i okres refleksji
1.4.2. Okres negocjacji mandatu Konferencji Międzyrządowej 2007 i jej przebieg
1.4.3. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień TUE i TFUE (w brzmieniu nadanym przez Traktat z Lizbony)
1.4.4. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej
1.4.5. Drugie izby parlamentów państw członkowskich w świetle postanowień Protokołu w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności
1.5. Wnioski
Rozdział 2
Kompetencje drugich izb w sprawach UE
2.1. Uwagi wstępne
2.2. Pozycja ustrojowa drugich izb
2.3. Ewolucja funkcji tradycyjnych
2.3.1. Udział drugich izb w założycielskich państwach członkowskich w procedurze ratyfikacji traktatów ustanawiających Wspólnoty
2.3.2. Udział drugich izb w procedurze ratyfikacji „własnych” traktatów akcesyjnych
2.3.3. Udział drugich izb w procedurze ratyfikacji traktatów rewizyjnych
2.3.4. Udział drugich izb w stanowieniu prawa krajowego koniecznego do zagwarantowania efektywności prawu UE
2.4. Nowe elementy funkcji europejskiej
2.4.1. Komisje w drugich izbach odpowiedzialne za sprawy UE
2.4.1.1. Rozwój komisji w drugich izbach odpowiedzialnych za sprawy UE
2.4.1.2. Podstawa prawna komisji w drugich izbach odpowiedzialnych za sprawy UE
2.4.1.3. Skład komisji odpowiedzialnych za sprawy UE w drugich izbach
2.4.1.4. Kompetencje komisji w drugich izbach odpowiedzialnych za sprawy UE
2.4.2. Mechanizm współdziałania drugich izb z rządem w sprawach UE
2.4.2.1. Podstawa prawna mechanizmu współdziałania drugich izb z rządem w sprawach UE
2.4.2.2. Rodzaje mechanizmów współdziałania drugich izb z rządem w sprawach UE
2.4.2.3. Wpływ inicjatywy Komisji Europejskiej z września 2006?r. na mechanizm współdziałania drugich izb z rządem w sprawach UE w latach 2006–2009
2.4.3. Przekazywanie drugim izbom informacji dotyczących UE
2.4.3.1. Rozwój zakresu informacji przekazywanych drugim izbom w sprawach UE
2.4.3.2. Krajowa podstawa prawna informacji w sprawach UE przekazywanych drugiej izbie
2.4.3.3. Zakres informacji w sprawach UE przekazywanych drugiej izbie
2.4.3.4. Intensyfikacja informowania drugich izb w sprawach UE
2.4.4. Mechanizm monitorowania przestrzegania zasady pomocniczości
2.4.4.1. Udział drugich izb w mechanizmie wczesnego ostrzegania w odniesieniu do zasady pomocniczości w latach 2005–2009
2.5. Przygotowanie do sprostania nowym zadaniom określonym w Traktacie z Lizbony
2.6. Wnioski
Rozdział 3
Współpraca między drugimi izbami w sprawach UE
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Formy współpracy między drugimi izbami
3.2.1. COSAC
3.2.1.1. Podstawa działania i status
3.2.1.2. Struktura i procedury działania COSAC
3.2.1.3. Procedura podejmowania decyzji
3.2.1.4. Zadania COSAC
3.2.1.5. Działalność COSAC
3.2.1.5.1. Umocnienie współpracy między komisjami do spraw UE i mechanizmu oddziaływania na własne rządy
3.2.1.5.2. Pilotażowe projekty dotyczące monitorowania zasady pomocniczości w latach 2005–2009
3.2.1.5.3. Wykorzystanie kontroli parlamentarnej w sprawach UE
3.2.1.5.4. Debaty w parlamentach państw członkowskich na temat programów legislacyjnych Komisji Europejskiej
3.2.2. Podsumowanie
3.3. Konferencja Przewodniczących Parlamentów Unii Europejskiej
3.3.1. Podstawa działania KPPUE
3.3.2. Struktura i procedury działania KPPUE
3.3.3. Zadania KPPUE
3.3.4. Praktyka działania KPPUE
3.4. Europejskie Centrum Badań i Dokumentacji Parlamentarnej
3.4.1. Podstawa działania ECPRD
3.4.2. Struktura i procedury działania ECPRD
3.4.3. Zadania ECPRD
3.4.4. Praktyka działania ECPRD
3.5. Międzyparlamentarna Wymiana Informacji w sprawach UE (IPEX)
3.5.1. Podstawy działania IPEX
3.5.2. Struktura i procedury działania IPEX
3.5.3. Zadania i formy działania IPEX
3.5.4. Praktyka działania IPEX
3.6. Inne formy współpracy drugich izb
3.6.1. Wprowadzenie
3.6.2. Współpraca w ramach Grupy Wyszehradzkiej (GW)
3.6.2.1. Podstawy współpracy
3.6.2.2. Zadania współpracy
3.6.2.3. Struktura i procedury działania
3.6.2.4. Praktyka współpracy parlamentów państw członkowskich w ramach Grupy Wyszehradzkiej
3.6.3. Spotkania przewodniczących parlamentów państw Partnerstwa Regionalnego
3.6.3.1. Podstawy działania
3.6.3.2. Zadania współpracy
3.6.3.3. Struktura współpracy
3.6.3.4. Praktyka współpracy
3.6.4. Stowarzyszenie Senatów Europy
3.6.4.1. Podstawy współpracy
3.6.4.2. Struktura działania
3.6.4.3. Zadania i praktyka
3.6.5. Zgromadzenie Parlamentarne Unii dla Śródziemnomorza (ZPUŚ)
3.6.5.1. Struktura i procedury działania
3.6.5.2. Zadania i praktyka
3.6.6. Środkowoeuropejski Szczyt Przewodniczących Parlamentów
3.7. Wnioski
Rozdział 4
Współpraca drugich izb z instytucjami i innymi organami UE
4.1. Uwagi wstępne
4.2. Współpraca drugich izb z Parlamentem Europejskim
4.2.1. Podstawy współpracy
4.2.2. Zadania i formy współpracy
4.3. Współpraca drugich izb z Komisją Europejską
4.3.1. Podstawy współpracy
4.3.2. Zadania współpracy
4.3.3. Intensyfikacja współpracy w wyniku bezpośredniego przekazywania dokumentów przez Komisję Europejską w latach 2006–2009
4.3.4. Inne formy współpracy drugich izb z Komisją Europejską
4.4. Współpraca drugich izb z Radą UE
4.4.1. Dotychczasowy stan współpracy drugich izb z Radą UE
4.4.2. Postanowienia dotyczące współpracy drugich izb z Radą UE zawarte w Traktacie z Lizbony
4.5. Współpraca drugich izb z Radą Europejską
4.5.1. Dotychczasowy stan współpracy drugich izb z Radą Europejską
4.5.2. Postanowienia dotyczące współpracy drugich izb z Radą Europejską zawarte w Traktacie z Lizbony
4.6. Współpraca drugich izb z Trybunałem Obrachunkowym
4.6.1. Podstawy współpracy
4.6.2. Zadania współpracy
4.6.3. Praktyka współpracy
4.7. Współpraca drugich izb z Trybunałem Sprawiedliwości UE
4.8. Wnioski
Rozdział 5
Rola Senatu RP w sprawach UE w świetle regulacji UE
5.1. Wprowadzenie
5.2. Ewolucja funkcji tradycyjnych
5.2.1. Udział Senatu w procedurze ratyfikacji traktatów akcesyjnych i rewizyjnych
5.2.1.1. Procedura ratyfikacji traktatów akcesyjnych i rewizyjnych
5.2.1.2. Udział Senatu w procedurze ratyfikacji traktatu akcesyjnego dotyczącego członkostwa Polski w UE
5.2.1.3. Udział Senatu w procedurze ratyfikacyjnej traktatów rewizyjnych
5.2.1.3.1. Procedura ratyfikacyjna Traktatu konstytucyjnego
5.2.1.3.2. Procedura ratyfikacyjna Traktatu z Lizbony
5.2.1.4. Udział Senatu w procedurze ratyfikacyjnej traktatu o akcesji państw trzecich
5.2.2. Udział Senatu w stanowieniu prawa koniecznego do zagwarantowania efektywności prawu UE
5.3. Nowe elementy funkcji europejskiej
5.3.1. Struktury w Senacie odpowiedzialne za sprawy UE
5.3.1.1. Komisja Spraw Unii Europejskiej Senatu RP – Geneza powstania
5.3.1.1.1. Okres stowarzyszenia Polski
5.3.1.1.2. Okres po podpisaniu Traktatu Akcesyjnego
5.3.1.2. Podstawa prawna oraz powstanie Komisji Spraw Unii Europejskiej
5.3.1.3. Przedmiotowy zakres działania KSUE
5.3.1.4. Tryb pracy Komisji Spraw Unii Europejskiej nad dokumentami UE (proces tzw. scrutiny)
5.3.1.4.1. Posiedzenia Komisji Spraw Unii Europejskiej
5.3.1.5. Komisja Spraw Unii Europejskiej Senatu RP a Komisja do spraw Unii Europejskiej Sejmu RP
5.3.2. Mechanizm współdziałania Senatu z rządem w sprawach UE
5.3.2.1. Udział Senatu w kreowaniu stanowiska Polski w procesie stanowienia prawa UE
5.3.2.1.1. Charakter i rodzaj opinii
5.3.2.1.2. Wypracowanie opinii w trybie art. 7 nowej ustawy
5.3.2.1.3. Wypracowanie opinii w trybie art. 8 nowej ustawy
5.3.2.1.4. Wypracowanie opinii w trybie art. 10 ust. 2 nowej ustawy
5.3.2.1.5. Wypracowanie opinii w trybie art. 11 ust. 1 nowej ustawy
5.3.2.1.6. Wypracowanie opinii w trybie art. 12 nowej ustawy
5.3.2.1.7. Niezasięgnięcie opinii Senatu przez rząd
5.3.2.2. Postanowienia nowej ustawy odnoszące się do udziału Senatu w kształtowaniu stanowiska Polski na forum Unii Europejskiej
5.3.2.2.1. Udział Senatu w mechanizmie kontroli stosowania tzw. kładki
5.3.2.2.2. Wyrażanie sprzeciwu przez Senat
5.3.2.2.3. Udział Senatu w procedurze zwołania konwentu
5.3.2.2.4. Postanowienia nowej ustawy odnoszące się do procedur kładek z zastrzeżeniem „zatwierdzenia” przez państwa członkowskie i procedury wystąpienia z UE
5.3.3. Przekazywanie Senatowi informacji dotyczących UE
5.3.4. Udział Senatu w mechanizmie monitorowania przestrzegania zasady pomocniczości
5.3.5. Udział Senatu we współpracy międzyparlamentarnej w sprawach UE
5.3.5.1. Współpraca Senatu z parlamentami innych państw członkowskich
5.3.5.1.1. Współpraca w ramach COSAC
5.3.5.1.2. Współpraca Senatu w ramach KPPUE
5.3.5.1.3. Współpraca w ramach IPEX i ECPRD
5.3.5.2. Współpraca Senatu z instytucjami UE
5.3.5.2.1. Współpraca z Parlamentem Europejskim
5.3.5.2.2. Współpraca z Komisją Europejską
5.3.5.2.3. Współpraca z Radą Europejską
5.3.5.2.4. Współpraca z Radą UE
5.3.5.2.5. Współpraca z Trybunałem Obrachunkowym
5.3.5.3. Polityczna współpraca międzyparlamentarna Senatu o charakterze regionalnym
5.4. Wnioski