SYSTEM PRAWA UNII EUROPEJSKIEJ
PODRĘCZNIK
SWOBODNY PRZEPŁYW
PRACOWNIKÓW WEWNĄTRZ
UNII EUROPEJSKIEJ
TOM XV
WYDANIE 1
Pod redakcją Zbigniewa Hajna
Niniejszy podręcznik – Swobodny przepływ pracowników wewnątrz Unii Europejskiej – jest poświęcony najważniejszemu aspektowi swobody przepływu osób aktywnych ekonomicznie i prawu obywateli Unii do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich. W usystematyzowany sposób prezentuje on kluczowe zagadnienia swobodnego przepływu pracowników, tj. pojęcie i źródła prawne tej swobody, jej zakres podmiotowy i prawa objęte jej zakresem przedmiotowym, wynikające z przepisów ograniczenia swobodnego przepływu, zasadę równości traktowania pracowników migrujących (zakaz dyskryminacji) oraz instytucjonalne gwarancje i ułatwienia swobody przemieszczania się pracowników. Podręcznik uwzględnia reformy wprowadzone od 1 grudnia 2009 r. na mocy Traktatu z Lizbony.
Spis treści
1. Pojęcie i podstawy prawne swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii Europejskiej (Zbigniew Hajn)
1.1. Pojęcie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii Europejskiej
1.1.1. Regulacja
1.1.2. Istota swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii
1.1.3. Swobodny przepływ pracowników a swoboda przepływu osób i obywatelstwo Unii
1.1.4. Fundamentalny charakter swobody przepływu pracowników
1.1.5. Cel swobodnego przepływu pracowników
1.1.6. Zasięg terytorialny swobody przepływu pracowników
1.2. Podstawy prawne swobodnego przepływu pracowników
1.2.1. Charakter przepisów
1.2.2. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
1.2.3. Traktaty akcesyjne
1.2.4. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 14 grudnia 2007 r.
1.2.5. Prawo wtórne
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące
2. Zakres podmiotowy swobody przemieszczania się pracowników (Dagmara Skupień)
2.1. Pojęcie pracownika
2.1.1. Potrzeba autonomicznej definicji
2.1.2. Przesłanki uznania za pracownika w rozumieniu art. 45 TFUE
2.1.3. Szczególny status sportowców, w tym piłkarzy zawodowych, w świetle art. 45 TFUE
2.1.4. Status pracownika przed nawiązaniem stosunku pracy i po jego ustaniu
2.1.5. Obywatelstwo UE jako przesłanka uznania za pracownika w rozumieniu art. 45 TFUE
2.1.6. Zakres podmiotowy swobody przepływu pracowników a ponadnarodowy aspekt tej swobody
2.1.6.1. Zatrudnienie na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej
2.1.6.2. Pracownicy przygraniczni
2.1.6.3. Status prawny pracowników delegowanych
2.2. Pojęcie członka rodziny pracownika
2.2.1. Ewolucja definicji członka rodziny w prawie Unii Europejskiej
2.2.2. Pojęcie współmałżonka oraz zarejestrowanego partnera
2.2.3. Zstępni i wstępni jako członkowie rodziny pracownika
2.2.4. Inni członkowie rodziny
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące
3. Zakres przedmiotowy swobodnego przepływu pracowników (Anna Czaplińska)
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Prawo do korzystania z ofert pracy
3.3. Prawo swobodnego przemieszczania się na terytorium państw członkowskich
3.4. Pobyt pracownika migrującego w państwie członkowskim
3.4.1. Uwagi ogólne
3.4.2. Prawo pobytu
3.4.2.1. Pobyt do trzech miesięcy
3.4.2.2. Pobyt powyżej trzech miesięcy
3.4.3. Prawo stałego pobytu
3.4.4. Prawa pracowników związane z zatrudnieniem i pobytem w innym państwie członkowskim
3.5. Prawa członków rodziny
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące
4. Ograniczenia swobody przepływu pracowników (Monika Smusz-Kulesza)
4.1. Uwagi wstępne
4.1.1. Regulacja prawna
4.1.2. Uzasadnienie i istota ograniczeń
4.1.3. Rodzaje i przedmiot ograniczeń
4.2. Ograniczenia uzasadnione względami publicznymi
4.2.1. Zagadnienia wstępne
4.2.2. Pojęcie ograniczeń „uzasadnionych” względami porządku publicznego
4.2.3. Pojęcie względów porządku i bezpieczeństwa publicznego
4.2.4. Pojęcie względów zdrowia publicznego
4.2.5. Zasady ogólne wprowadzania i stosowania ograniczeń
4.2.5.1. Regulacja
4.2.5.2. Zakaz stosowania ograniczeń dla celów gospodarczych
4.2.5.3. Zasada proporcjonalności stosowania ograniczeń
4.2.5.4. Zasada indywidualizacji stosowania ograniczeń
4.2.5.5. Znaczenie uprzedniej karalności i karalności czynu w państwie przyjmującym
4.2.5.6. Stosowanie środków sprawdzających
4.2.5.7. Gwarancja ponownego wjazdu
4.2.6. Ochrona przed wydaleniem
4.2.7. Ochrona proceduralna
4.2.7.1. Notyfikacja decyzji
4.2.7.2. Prawo do odwołania się od decyzji
4.2.7.3. Niedopuszczalność dożywotniego zakazu pobytu
4.3. Wyłączenie zatrudnienia w administracji publicznej
4.3.1. Pojęcie administracji publicznej
4.3.2. Zakaz dyskryminacji w przypadku zatrudnienia w administracji publicznej
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące
5. Równość traktowania (zakaz dyskryminacji) w zakresie zatrudnienia (Leszek Mitrus)
5.1. Regulacja i charakterystyka zakazu dyskryminacji pracowników migrujących
5.1.1. Regulacja
5.1.2. Charakterystyka zakazu dyskryminacji pracowników migrujących
5.2. Zakres zakazu dyskryminacji pracowników migrujących
5.2.1. Uwagi wstępne
5.2.2. Zakres podmiotowy
5.2.2.1. Pracownicy, osoby poszukujące zatrudnienia i byli pracownicy
5.2.2.2. Problem „dyskryminacji odwrotnej”
5.2.3. Zakres przedmiotowy
5.2.3.1. Podejmowanie zatrudnienia
5.2.3.2. Warunki zatrudnienia
5.3. Dyskryminacja bezpośrednia
5.4. Dyskryminacja pośrednia
5.4.1. Pojęcie
5.4.2. Przykłady dyskryminacji pośredniej
5.5. Środki utrudniające swobodę przemieszczania się pracowników
5.5.1. Definicja środków utrudniających swobodę przemieszczania się pracowników
5.5.2. Przykłady środków utrudniających swobodę przemieszczania się pracowników
5.6. Uzasadnienie odmiennego traktowania pracowników migrujących
5.7. Zakaz dyskryminacji pracowników migrujących a obywatelstwo Unii Europejskiej
5.7.1. Relacja między art. 45 TFUE a art. 21 TFUE
5.7.2. Zakaz dyskryminacji ze względu na obywatelstwo Unii Europejskiej
5.8. Uwaga końcowa
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące
6. Gwarancje i ułatwienia swobody przemieszczania się pracowników (Małgorzata Kurzynoga)
6.1. Zabezpieczenie społeczne i wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych
6.1.1. Prawo do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego
6.1.1.1. Regulacja
6.1.1.2. Zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
6.1.1.3. Zakres podmiotowy europejskiego systemu zabezpieczeń społecznych
6.1.1.4. Zakres przedmiotowy europejskiego systemu zabezpieczeń społecznych
6.1.2. Wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych pracowników
6.2. Wspieranie wymiany młodych pracowników
6.3. Koordynacja swobodnego przepływu pracowników
6.3.1. Regulacja
6.3.2. Współpraca urzędów zatrudnienia
6.3.2.1. Współpraca państw członkowskich i Komisji Europejskiej
6.3.2.2. Współpraca w zakresie obsadzania wolnych miejsc pracy
6.3.2.3. Współpraca w zakresie kontroli równowagi na rynku pracy
6.3.2.4. Instytucje odpowiedzialne za współpracę urzędów zatrudnienia państw członkowskich
6.3.3. Europejskie Służby Zatrudnienia
6.3.3.1. Powstanie EURES
6.3.3.2. Struktura organizacyjna EURES
6.3.3.4. Usługi EURES
6.4. System SOLVIT jako alternatywa formalnego składania skarg
6.4.1. Regulacja
6.4.2. Ogólna charakterystyka systemu SOLVIT
6.4.3. Tryb funkcjonowania sytemu SOLVIT
6.4.4. Obszary działania SOLVIT
Literatura uzupełniająca
Podstawowe dokumenty
Pytania podsumowujące